Nieuws

Belgen bij de rijksten ter wereld (aug 2019)

Credit Suisse publiceerde haar Global Wealth DataBook 2018.
Daarin ontdekken we dat 61,8 % van de Belgische volwassenen een vermogen van meer dan 100.000 dollar bezit.
Dat is bijna twee derden van de bevolking, en daarmee horen we wereldwijd tot de top 5.
Een volwassene die in België meer dan 100.000 dollar (ca 90.000 euro) heeft, behoort meteen ook tot de 8,6 % rijkste burgers ter wereld.

De kobaltleveranciers van Umicore (aug 2019)

Zonder kobalt geen batterijen voor elektrische wagens.
Umicore is wereldwijd één van de marktleiders om kobalterts te raffineren.
Het bedrijf gaat is er fier op enkel te werken met ethische mijnen.
Hierdoor verzwakt hun concurrentiepositie tegenover ’collega’s’ die het niet zo nauw nemen.
Volgens de baas van Umicore (Marc Grynberg) kost dat aan Umicore 10 à 15 miljoen euro minder winst.
Dank aan Umicore dat geld niet hun enige drijfveer is ……

Elektrische bussen en taxi's (2019)

De Vlaamse autobusmaatschappij De Lijn plant voor de komende jaren meer dan 900 aankopen van elektrische bussen. We kunnen het alleen maar toejuichen. Na een pilootproject in Brugge (drie bussen) zijn er voor dit jaar 6 extra bussen voorzien (in Antwerpen, Gent en Leuven). Nog een hele weg te gaan dus.

Onze beleidsmakers moeten wel voorzichtig zijn. Alle bestaande wagens op korte termijn vernieuwen zou onze wereldecologie op korte termijn enorm zwaar belasten, en zelfs een katalysator kunnen zijn naar een point-of-no-return in de opwarmingsproblematiek. Daarom moeten zij eerst focussen op de grootste kilometervreters. En uiteraard: elke toekomstige wagen zou elektrisch moeten zijn.

De Chinese steenkoolstad Xaiyuan heeft reeds in 2016 alle 8000 taxi’s verplicht elektrisch rijden, en is nu bezig om ook haar autobussenpark aan te passen. In Shenzhen (evenveel inwoners als België) volgen ze de omgekeerde weg. Eind 2017 reden al hun bussen (meer dan 16.000) elektrisch. Begin dit jaar was 99 % van het taxipark (22.000 voertuigen) eveneens elektrisch aangedreven. De laadpalen infrastructuur wordt continu uitgebreid.

The International Council on Clean Transport heeft de steenkoolstad Xaiyuan op de lijst gezet van de 20 meest groene transportsteden.

Ökoworld weer in de prijzen

Het fonds Ökovision Classic valt nog maar eens in de prijzen. Voor 2018 kregen ze zowel in Duitsland als in Oostenrijk het label ‘herausdragend’, te vertalen als schitterend, groots, fantastisch, voortreffelijk.

Ökoworld, het moederhuis boven Ökovision, werd opgericht door 2 Duitse mei’68-ers, actief in de vredes- en anti-nucleaire beweging: Klaus Odenthal en Alfred Platow, nog steeds actief. In den beginne gingen zij ‘de boer’ op om bij sociaal-geëngageerde ondernemers en zelfstandigen verzekeringen te verkopen. Op vraag van hun klanten richtten zij in 1975 het fonds Ökovision op, een ethisch-sociaal-ecologisch geïnspireerd fonds.

Van alle fondsen die wij opvolgen scoort Ökovision het beste op ethisch-ecologische parameters. Uiteraard zit dit fonds in de portfolio van BIF EcoLogical.

Circulaire economie, ja maar ....

Kortzichtige politiekers (ook groene) hebben terug een stokpaardje, waar ze de bal kunnen mis slaan: de circulaire economie.

Doel is om delen van de economie te laten draaien op gerecycleerde grondstoffen. Alvast beter dan verse grondstoffen te gebruiken. Maar daar knelt nu juist het schoentje. Gemiddeld worden er in zo’n circulair productieproces wel nieuwe grondstoffen toegevoegd (zo’n 27 %). En bovendien: het ontmantelen van moderne producten kost energie. Hoe complexer het oude product, hoe meer energiefasen nodig zijn. Tot slot: het gaat vooral om recuperatie van grondstoffen, niet van de energie die nodig was om het oude product te maken.

Je leest meer over deze argumentatie op de website van LOWTECH

Doordenkertje

Wat is het beste ?

20 mensen die in 20 wagens naar een verkooppunt rijden?
Of één bestelwagen die van het verkooppunt naar die 20 mensen rijdt?

De pro’s en contra’s van de online economie …..
Het discussiëren waard.

Melkkoeien terug in de wei

U koopt de goedkoopste melk in de supermarkt? Wees dan maar zeker dat de melkkoe nooit een weide gezien heeft. Vandaar dat je ze amper nog ziet in de wei. In Frankrijk krijgen boeren een premie als ze koeien terug op de wei laten grazen, en ook in Nederland kan je melk kopen met het logo ‘weidegang’. Het Friese Campina doet de grootste inspanning, en geeft een hogere melkprijs aan veehouders die hun koeien minstens 120 dagen, 6 uur lang buiten laten grazen, maximaal 10 koeien per hectare. In België zijn er slechts 28 boeren die daarop ingaan (begin 2018).

Belgische know-how in Hongkong

et Singaporees-Belgische bedrijf Keppel-Seghers is gespecialiseerd in het opwekken van elektriciteit uit afval. Eén van hun grootste projecten wordt de toekomstige afvalverwerking van Hong Kong (7,2 miljoen inwoners). Voorlopig dumpt Hong Kong al haar afval nog ‘ergens’ in de grond. Belgische technologie zal een deel daarvan opvangen, en omzetten in energie voor ca 100.000 gezinnen. Waar mogelijk worden gevaarlijke stoffen, zoals zwavel en chloor, ‘onschadelijk’ gemaakt. Zij zorgen ook al voor de technologie in de grootste installatie ter wereld van afvalverwerking in Shenzen, China.

Vlaamse zeewierboerderijen

Zeewier, een voedzame omega-3 en mineralenleverancier, heeft meer en meer toepassingen in de voedingsindustrie. Het oogsten gebeurt vaak door de zeebodem af te schrapen. Maar dank zij Vlaamse technologie kan het ook een pak milieuvriendelijker. At Sea Technologies ontwikkelde op basis van matten, geleverd door Sioen, een all-in pakket voor het opzetten van zeewierboerderijen. Je leert er meer over via : het volgende filmpje.

Belgisch vlas gegeerd in India

Het mag ook eens in de andere richting: in India is kledij, gemaakt uit linnen, een statussymbool. Linnen wordt gemaakt uit het blauwbloemige vlas (lijnzaad). België is van oudsher een vlasleverancier, waarbij de Leie tot 1943 een belangrijke rol speelde.
Belgische (en Franse) vlastelers hebben de laatste jaren hun areaal terug uitgebreid, om aan de Indische vraag te kunnen voldoen. Gelukkig is het huidig verwerkingsprocédé niet meer zo milieubelastend als destijds. Misschien dat er ook een Belgisch publiek te verleiden is tot dit inlands natuurproduct ?

Uw vrijheid stopt waar andermans vrijheid begint (jan 2015)

Uiteraard veroordelen wij volledig de aanslagen van extremisten (nav Charlie Hebdo).
Uiteraard verdedigen wij de vrijheid van meningsuiting, zolang die niet aanzet tot geweld.
Maar vrijheid is een kostbaar goed en moet gekoesterd worden.
Vrijheid om uw levensstijl te mogen leven betekent ook respect voor andermans levensstijl.

Als dat wederzijds is, dan is dat leefbaar.
Waar het niet wederzijds is, moeten we ons uiteraard kunnen beschermen ….
Niet altijd een gemakkelijke oefening.
Immers: totale vrijheid is onleefbaar. Uw vrijheid stopt waar andermans vrijheid begint.

Elektrische wagens en fijn stof (update)

Aan de universiteit van Minnesota berekende men wat de impact is van voertuigen op fijn stof (2014).
Blijkt verrassend dat de moderne generatie dieselmotoren net iets beter (!) presteert dan CNG (compressed aardgas) en benzinemotoren. Elektrische voertuigen scoren het hoogste, op voorwaarde dat ze ‘gevoed’ worden met groene energie. Diezelfde elektrische voertuigen scoren afgrijselijk slecht (1,5 tot 3 x erger dan benzine), als de energie geleverd wordt door fossiele elektriciteitscentrales. De studie legt duidelijk de vinger op de wonde: een grootschalige reconversie naar elektrische wagens heeft maar zin als ook ons elektriciteitsnet véél groener wordt.

Nieuwe studies wijzen ook op het belang van de remschijven in wagens, daar wordt het meeste fijn stof gecreëerd. Dus ook bij elektrische wagens. Minder auto’s = minder fijn stof. Ongeacht hun energiebron.

Green Bond in België (november 2014)

Naar analogie van eerdere uitgiftes lanceert de WERELDBANK nu ook in België een “GREEN BOND”. Green bonds zijn obligaties, uitgegeven ter ondersteuning van een ‘duurzaam’ doel. Een initiatief dat we alleen maar kunnen toejuichen. Alhoewel: de Belgische uitgifte is gekoppeld aan de Ethical Europe Equity Index. En die stelt ons wat teleur. Oordeel zelf, en bekijk hier welke 30 aandelen opgenomen zijn in deze index. Voor ons had deze ‘green’ bond toch wat ‘groener’ mogen zijn.

India verplicht generisch kankermedicijn (sept 2014)

Geheel tegen de internationale octrooiregels in, brengt het Indische Natco een medicijn tegen kanker op de markt à 177 dollar. Het medicijn is ontwikkeld door Bayer, die het beschikbaar stelt voor haar patiënten aan 67.000 dollar per jaar (bron: Tijd 09sept14).

Eerdere onderhandelingen, waarbij Natco voorstelde om een deel van de omzet door te storten naar Bayer, draaiden op niets uit. De Indische overheid heeft Natco nu verplicht om het medicijn toch te maken en op de Indische markt beschikbaar te stellen. Zij steunt daarvoor op een eigen wet, waarbij de internationale concurrentieregels mogen genegeerd worden als dat in het belang is van de Indische bevolking.

Het lijkt ons te verdedigen dat een pharmaceutisch bedrijf, gelimiteerd, de R&D-kosten (onderzoek en ontwikkeling) in de loop der jaren probeert terug te verdienen. Maar zelfs dan: het Belgische pharmaceutisch bedrijf Janssen Pharmaceutica levert aan Zuid-Afrikaanse en Indische farmabedrijven goedkope licenties voor haar aidsremmers, terwijl ze in het westen wel een hogere prijs hanteert om de investeringskosten te recupereren.

Waar groeit het regenwoud ? (aug 2014, update 2019)

De snelheid waarmee het regenwoud verdwijnt gaat trager dan voorspeld. Gelukkig. In Costa Rica beslaat het regenwoud terug 50 % van het land, terwijl dat in 1980 maar 20 % was. Ook in India groeit het regenwoud terug aan. We ontdekten een mooi artikel over Jadav Payeng, de ‘forest man’ die eigenhandig meer dan 550 ha regenwoud herstelde in India. Een kortfilm daarover werd gelauwerd op het filmfestival van Cannes 2014.

Ook Mexico draait break-even, en in Brazilië vertraagt de roofbouw op het regenwoud. Positief is dat Brazilië de laatste jaren echt wel werk maakt van de bescherming van de regenwoudbewoners en de biodiversiteit. Maar dat er nog veel werk aan de winkel is, getuigt de inmiddels wereldbefaamde sjamaan van de Yanomani: Davi Kopenawa. Update 2019: na het schrijven van dit artikel in 2014, en vooral nu ook onder de huidige regering van Jair Bolsonaro, gaat het terug sterk de verkeerde richting uit in Brazilië.

Het ergste is het gesteld in Congo: daar verdwijnt in sneltempo regenwoud, terwijl ook de lokale bevolking enorm te leiden heeft. Een lelijk voorbeeld hoe de strijd om grondstoffen ontaard in mensonterende situaties. Ook in Indonesia, land van de palmolie, verdwijnen (steeds meer !) grote oppervlaktes regenwoud.

De eindteller staat nog steeds negatief, maar de tendenzen bewijzen dat internationale druk om het regenwoud wereldwijd te sparen/herstellen wel degelijk invloed heeft. Laat, waar mogelijk ook uw stem horen !

Europese computers in Afrika (aug 2014)

Een mooi voorbeeld van sociale recyclage: Close the Gap.

Dit bedrijf werd een tiental jaren geleden opgestart in België, maar is ondertussen internationaal gegroeid. Haar doel: afgeschreven computers in Europa recuperen, opwaarderen, en beschikbaar stellen in (voornamelijk) Afrika. Ondertussen hebben ze al rond de 3.000 projecten in 54 landen uitgewerkt. De computers worden oa gebruikt in scholen, om boeren de nodige teeltinfo te bezorgen, om correcte geneeskundige informatie beschikbaar te maken, ….

Hebt u een KMO ? U weet meteen waar naartoe met uw afgeschreven computers.

Klimaatgeld geraakt niet in Afrika (aug 2014)

Van de ruim 7000 projecten die CDM (Clean Development Mechanism) financiert, is slechts 2 % Afrikaans. CDM is een vehikel van de Verenigde Naties, en moet onder andere de gevolgen van de klimaatveranderingen opvangen. Terwijl Afrika niet echt de grote boosdoener is van de opwarming van de aarde, dreigt het wel het grootste slachtoffer te worden. Van de ingediende milieuprojecten worden amper een paar procent aanvaard. Rapporten van UNEP (VN-milieupogramma) en de Wereldbank bevestigen het probleem.

Nochtans zijn er ter plaatse wel degelijk mensen die initiatieven nemen. Getuige een artikel van Mondey Kingsley op de site van IPS-news. IPS News schrijft vooral artikelen rond ethische en ecologische themas’ (www.ipsnews.net).

Kleine privé-projecten kunnen gefinancierd worden via micro-kredieten. Maar voor een echt Afrikaans milieubeleid zijn grotere middelen nodig. Alle support vanuit het Westen is zeer hard welkom!

Okoworld draagt prijs op aan Nelson Mandela (maart 2014)

Oekoworld sleepte zonet (maart 2014) in Oostenrijk haar zoveelste award in de wacht, in de categorie ‘Nachhältigkeit’. Ze werd onder andere gelauwerd voor de prestaties op lange termijn van haar fonds Oekovision Classic. De fondsbeheerder Felix Schella nam de prijs begin deze maand in ontvangst, en droeg ze op aan de ‘vrijheidsheld’ Nelson Mandela. Dit fonds zit uiteraard in de basisselectie van BIF EcoLogical.

Na de zeppelin de Airlander ? (feb 2014)

Hybrid Air Vehicles
maakt zich sterk om tegen 2016 een type luchtschip operationeel te hebben, dat milieuvriendelijk kan concurreren met de huidige luchtvaart. We kennen luchtschepen van tijdens WO II, type Zeppelin. Die werden gevuld met het sterk brandbare waterstofgas. De Airlander is gevuld met het edelgas helium, en de technologie staat ook een pak verder dan destijds. Helium is herbruikbaar en het creëert geen schadelijke stoffen.
Vraag is alleen waar men al het heliumgas gaat halen. Helium ontstaat door radio-actief verval van zware gesteenten, en er is op heden geen kunstmatige manier om helium te produceren. De aarde heeft ongeveer 4,7 miljard jaar nodig gehad om de huidige voorraad op te bouwen. Aan het huidige verbruiksritme zou die voorraad tegen 2040-45 opgebruikt zijn.

China wil zuiver drinkwater (17 feb 2014)

De Chinese overheid trekt 240.000.000.000 euro uit om te investeren in zuiver drinkwater.
China is, in massa, de grootste vervuiler ter wereld. Maar per inwoner investeert China wel het meeste in ecologie!
Het is een enorme uitdaging. De helft van de sociale onlusten in China heeft te maken met het milieu.
China en India zijn de belangrijkste spelers, die de wereldecologie beïnvloeden.
Deze twee landen (2,3 miljard inwoners) vertegenwoordigen ca 1/3 van de ganse wereldbevolking.

168 miljoen kinderen aan het werk (september 2013)

Het meest recente rapport van de ILO (internationale arbeidsorganisatie) leert ons dat 11 % van de 5- tot 17-jarigen wereldwijd ingeschakeld worden in het arbeidscircuit. Het gaat over 168.000.000 kinderen. Dat zijn er veel, zeer veel. Gelukkig is de tendens dalende: in 2000 waren het er nog 78 miljoen meer.
Kinderarbeid is één van de items, waarop ethische fondsen screenen vooraleer een bedrijf op te nemen in hun portefeuille.
Samen met de politiek kan je dus ook via uw eigen financieel gedrag druk uitoefenen op de bedrijven, wereldwijd.

Beacon Food Forest (augustus 2013)

In Seattle (VS) wordt midden in de stad een ‘Food Forest’ uit de grond gestampt.
Het project is gebaseerd op de principes van permacultuur. Doel is om de bevolking aan te sporen om verstandig gebruik te maken van de beschikbare ruimte. Leuk meegenomen is dat het ‘voedselbos’ eetbaar is voor haar bezoekers.

Bruto Nationaal Geluk (augustus 2012)

Reeds sedert 1971 werkt de Himalayastaat Bhutan niet met het BNP (Bruto Nationaal Product), maar met een BNG, het Bruto Nationaal Geluk. In plaats van te streven naar een steeds groeiende economie, worden staatsbeslissingen getoetst aan het BNG. Dat omvat 9 deeldomeinen: geestelijk welzijn, fysische gezondheid, opvoeding, tijdsbesteding, culturele diversiteit, goed bestuur, vitaliteit, ecologische diversiteit en levensstandaard. VN-secretaris Bank-I-Moon is alvast ook voor het idee gewonnen.

Mini-kredieten met woekerintresten (juni 2012)

België wil paal en perk stellen aan zogenaamde mini-kredieten, die met woekerintresten aangeboden worden. Dat werd tijd! Het fenomeen is al langer gekend, is pure uitbuiterij en heeft niets te maken met de sociaal geïnspireerde micro-kredieten, waarmee NGO’s kleinschalige lokale initiatieven in ontwikkelingsgebieden proberen te stimuleren.
Dit laatste kunnen wij alleen maar toejuichen. In plaats van voedselpakketten (met kortstondig effect) is het beter om ter plaatse te zorgen dat er de nodige techniek, know how en financiële middelen zijn, om zelf te kunnen instaan voor voedsel en betere leefomstandigheden.

Mensvriendelijk ondernemen (feb 2012)

Graag zetten we de kijker even op Japan Railway East Group, uitbater van de hogesnelheidslijnen in Japan (oa met zweeftreinen).
Dit is niet alleen een milieuvriendelijk bedrijf, maar ook een voorbeeld van mensvriendelijk ondernemersschap.
JR East Group streeft naar een gelijkwaardige positie voor de vrouw op de werkvloer, met aandacht voor gezinsvriendelijke werkomstandigheden. Er is zelfs speciale aandacht om ook minder-validen op te nemen in het personeelsbestand.

Standard & Poor's A-rating (feb 2012)

Via Ökovision participeren we al in een fonds met een A-rating van S&P’s. Recent kreeg ook een ander fonds uit onze portfolio een A-rating toegewezen: ‘smart materials’ van SAM. Bewijs dat milieubewust investeren ook professionele resultaten kan afleveren! Zeker als je weet dat weinig fondsen zo’n rating krijgen.

World's Most Ethical Companies (jan 2012)

We kunnen het niet laten om jaarlijks een blik te werpen op de ranking, welke bedrijven uitgeroepen zijn tot ‘most ethical company’:
Veel van de bedrijven komen ons bekend voor, aangezien ze vaak ook opgenomen zijn in de fondsen waarmee wij werken.
Leuk om te zien dat ook het Belgische Umicore op de lijst staat. In een vorig leven (Union Minière) was dit bedrijf het voorbeeld van hoe het niet moet. De inspanningen die zij geleverd hebben om het verleden ‘op te kuisen’ zijn enorm groot. Momenteel scoren ze enorm goed op gebied van recyclage van metalen. Op die manier sparen ze een deel roofbouw op onze wereld uit.

Grote zakenbankiers onder vuur (19 april 2010, updating 2011)

Zakenbankiers Goldman Sachs en Merill Lynch liggen onder vuur, omdat ze producten zouden verkocht hebben aan partijen met tegengestelde belangen. In de wetenschap dat één van die partijen met zekerheid verlies zou lijden? Wat als nadien blijkt dat ze zichzelf indekken?

Je komt er meer over te weten in de documentaire film ‘Inside Job’.

Colruyt screent leveranciers (tijd 2 mei 2011)

Knap werk van Colruyt, dat de daad bij het woord voegt. Reeds jaren doet Colruyt een sociale screening van haar leveranciers non-food. Bedrijven die niet meewerken, vallen bij Colruyt uit de boot. Bedrijven van goede wil worden gestimuleerd om in de goede richting te evolueren.

Zo zien we het graag: niet alleen concentreren op de ‘goei’, maar ook de minder goede coachen in de goede richting.

Ethibel en SRI Index (18 oktober 2010)

Ethibel controleert beursgenoteerde bedrijven op hun ethische waarde. Het gaat voornamelijk over grotere bedrijven. Bedrijven die zondigen tegen ethische waarden komen niet op hun lijst. Zodra een bedrijf inspanningen doet op gebied van people-planet-profit, komen ze er wel op. Wanneer een bedrijf niet op hun lijst staat, wil dat niet noodzakelijk zeggen dat ze on-ethisch zijn. Het kan ook zijn dat ze niet gevolgd worden, omdat ze niet, of te weinig, beursgenoteerd zijn.
Maar ook daar bestaan SRI-indexen voor: de Kempen SNS Smaller Europe SRI Index; de FTSE4GOOD; de analyses van VIGEO

Handig om weten: de Bâloise-groep, verpakker van het fonds BIF EcoLogical, is opgenomen in de index van deze drie laatsten ….

Wie is Mohammed YUNUS? (1 oktober 2010, updating sept 2013)

Het stond eerder deze maand in bijna alle kranten: de Oostenrijker Karl Rabeder heeft zijn villa verloot. De opbrengst, bijna 2 miljoen euro, steekt hij in zijn micro-kredietenfonds, naar het voorbeeld van YUNUS Mohammed. Deze Bengaalse bankier en economist kreeg in 2006 de Nobelprijs voor de Vrede, samen met de GRAMEEN BANK, die hij oprichtte.
Ondertussen zit M Yunus sedert 2007, na kritische uitlatingen op ramkoers met de regering van zijn thuisland Bangladesh. Vrijgesproken van fraude in 2011, heeft de overheid Yunus opnieuw gedagvaard, oa voor belastingsontduiking. Mondsnoerderij, of is er meer aan de hand?
De villa van Karl Rabeder en zijn fonds MyMicroCredit
Mohammed YUNUS en zijn Grameen Bank

Oude woningen ecologischer dan nieuwe? (30 september 2010)

Wie een nieuwe woning bouwt doet dat uiteraard best energiezuinig en milieuvriendelijk. Maar een bewoonbare woning afbreken om een nieuwe te plaatsen is niet zo ecologisch! Het kan 50 jaar duren vooraleer een afbraak-heropbouw rendeert!
Je verneemt er meer over op www.lowtechmagazine.be

World's most ethical companies (6 mei 2010)

Ricoh, gespecialiseerd in digitale beeldverwerking en ook terug te vinden in onze fondsen, is voor de tweede maal op rij voorgedragen voor de titel world’s most ethical company. Deze titel wordt toegekend door www.ethisphere.com.

Hybride auto's beter dan elektrische (21 april 2010)

Ik had al een vermoeden: elektrische auto’s zijn proper, maar er is wel elektriciteit voor nodig. Maar wat als die elektriciteit gewonnen wordt uit fossiele brandstoffen? Zorgt dat dan niet voor CO²-uitstoot?
Een studie van SAM bevestigt: elektrische wagens dragen (voorlopig) weinig bij tot een propere wereld. Hybride wagens daarentegen, scoren enorm positief.
bronnen: SAM en www.lowtechmagazine.be.

De gevolgen van de opwarming: eenvoudig bekeken (visie R. Gaucquie 1982).

Enerzijds doet de opwarming meer water verdampen. Als er meer water in de lucht hangt, valt er meer regen, of sneeuw. Meer regen betekent meer luchtcirculatie, ofwel meer wind en meer stormweer. Meer regen en smeltwater betekenen ook meer erosie.

Anderzijds bestaat de landmassa op onze aarde uit enkele continentale platen, die aan de buitenkant van de aardbol ‘drijven’ en hier en daar tegen elkaar duwen. Waar ze tegen elkaar duwen, ontstaan er breuklijnen.
Door de opwarming van de aarde komt er meer beweging in die platen. De Europese continentale plaat bijvoorbeeld torst in het Noorden een massa ijs, waardoor ze daar wat dieper ligt. Wanneer dat ijs smelt, komt het noordelijk gedeelte van de plaat terug wat hoger te liggen, terwijl het zuidelijk gedeelte (middellandse-zeegebied, Venetië) eerder zal dalen.

Door die platenbeweging komen er meer aardbevingen en vulkaanuitbarstingen. Dit laatste ook omdat de aardkorst minder afgekoeld wordt.

In het verleden heeft onze aardbol dit fenomeen nog meegemaakt. Maar nooit in dit tempo. De natuur zal ongetwijfeld wel een nieuw evenwicht vinden. Vraag is of dat nieuw evenwicht leefbaar is voor ‘de mens’.